გორგასლიანი. ვახტანგ გორგასლის დროშა
როგორ აღწერს თამარის მემატიანე სამეფო დროშას და რას ეყრდნობა დროშის ქსოვილისა და ბუნიკის ჩვენეული რეკონსტრუქცია.

გადმოცემის თანახმად, V საუკუნის ქართლის მეფის, ვახტანგ გორგასლის დროშა საქართველოს სამეფო დროშად იქცა. მის სახელში მეფის ხსოვნა შემორჩა. „გორგასლიანი“ გორგასლის დროშას ნიშნავს. ისტორიკოსი ალექსანდრე თვარაძე ვარაუდობდა, რომ ამ ტრადიციას სათავე თავად ვახტანგმა დაუდო. სად და როდის აღმართა მეფემ დროშა პირველად, წყაროებში მითითებული არ არის.
საუკუნეების შემდეგ „გორგასლიანი“ თამარ მეფის შესახებ თხრობაში გვხვდება. შემოდგომაზე, სპარსეთში ლაშქრობის წინ, ჯარი თბილისში შეიკრიბა. თამარმა მეომართა აღჭურვილობა და ცხენები დაათვალიერა, შემდეგ დროშა აიღო და ვარძიის ღვთისმშობელს შეავედრა. დროშისა და ლაშქრის დალოცვის შემდეგ თამარმა დროშა მხედართმთავარ ზაქარიას გადასცა. მემატიანე ერთსა და იმავე დროშას ორი სახელით მოიხსენიებს — „გორგასლიანი და დავითიანი“.
ჩვენთვის დროშის მნიშვნელობა სწორედ ამ ეპიზოდში ჩანს. მის ქვეშ იკრიბებოდნენ ადამიანები, რომლებსაც ერთად უნდა ელაშქრათ. მეფე მათ ლოცვით აცილებდა. ჩვენს აკვარელზე ლაშქრის თავზე აღმართული ჯვარი ღვთის რწმენასა და სამშობლოს ერთგულებას გამოხატავს.
როგორი იყო თავად დროშა? XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი სტეფანოს ორბელიანი თეთრ სამეფო დროშას ახსენებს, რომელზეც წითელი ნიშანი იყო გამოსახული. ნიშნის ფორმას იგი არ აღწერს. გიორგი მაჭარაშვილი ვარაუდობდა, რომ ქსოვილს ოქროსფერი დაჰკრავდა და მასზე ბოლნური ჯვარი იყო გამოსახული. აკვარელისთვის ერთი სწორი წითელი ჯვარი ავირჩიეთ. მეორე, წრეში ჩასმული ტოლმკლავა ჯვარი, ტარის წვერზე მოვათავსეთ. მის ნიმუშად ბოლნისის სიონის ქვის რელიეფი ავიღეთ.
დროშის ქსოვილი და ბუნიკი
ერთი სწორი წითელი ჯვარი ღია ფერის ქსოვილის კიდეებამდე აღწევს. ტართან ნაკერი ჩანს, მოპირდაპირე მხარეს კი ქსოვილი ორ წვერად იყოფა. ჯვრის მოხაზულობა, განაჭერი და ტარზე დამაგრების წესი ჩვენეული რეკონსტრუქციის დეტალებია.
ქსოვილის ზემოთ ჩანს მეორე ჯვარი, რომლის მკლავები ბოლოებისკენ ფართოვდება. ჯვარი წრეშია ჩასმული. ნიმუშად ბოლნისის სიონის აღმოსავლეთ კედელზე გამოსახული ქვის რელიეფი გამოვიყენეთ. აკვარელზე მისი მოხაზულობა ლითონის ბუნიკზე გადავიტანეთ.

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- ი. ბიჭიკაშვილი. საქართველოს ისტორიული სახელმწიფო დროშისა და გერბის შესახებ, გვ. 135.
- ა. თვარაძე. საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში, 2004, გვ. 74–75.
- ქართლის ცხოვრება, ტ. II, გვ. 104, სტრიქონები 5–10. ქართული ტექსტი.
- გ. მაჭარაშვილი. დროშა გორგასლიანი, 2011, გვ. 72. ავტორის რეზიუმე.
- თ. ასათიანი. The Story of Georgian Heraldry, 2023, სურ. 138.


