ხუთი ჯვრის დაბრუნება
როგორ დაიბრუნა საქართველომ ისტორიული დროშა 2004 წელს

თბილისში, პარლამენტის შენობაზე, 2004 წლის 14 იანვარს საღამოს თეთრი დროშა აღმართეს, რომელზეც ხუთი წითელი ჯვარი იყო გამოსახული. ჯერ კიდევ ნოემბერში, ვარდების რევოლუციის დღეებში, იმავე დროშით გამოდიოდნენ ქუჩებში მიხეილ სააკაშვილის მხარდამჭერები. ახლა მან შეცვალა საქართველოს პირველი რესპუბლიკის შინდისფერი დროშა, რომელიც ქვეყანამ 1990 წელს აღადგინა.

ხუთჯვრიანი დროშისთვის სახელმწიფო დროშის სტატუსის დაბრუნების ინიციატივით მიხეილ სააკაშვილი გამოვიდა, რომელსაც საპრეზიდენტო არჩევნებში უკვე გაემარჯვა. 14 იანვარს კანონპროექტი პარლამენტს იუსტიციის მინისტრმა ზურაბ ადეიშვილმა წარუდგინა. დეპუტატებმა მას მხარი დაუჭირეს. კანონს ხელი მოაწერა ნინო ბურჯანაძემ, რომელიც სააკაშვილის ინაუგურაციამდე პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.
გორგასლიანიდან ხუთ ჯვრამდე
პირველი სტატია სახელით დავიწყეთ. „გორგასლიანმა“ ქართლის V საუკუნის მეფის, ვახტანგ გორგასლის ხსოვნა შემოინახა. საუკუნეების შემდეგ თამარის კარზე ჯერ კიდევ ყვებოდნენ მისი თეთრი დროშის ამბავს. პირველ აკვარელზე თეთრ ქსოვილზე ერთი წითელი ჯვარი გამოვსახეთ. ვახტანგის დროშის ზუსტი სახე უცნობია.
მეორე სტატიაში სამეფო დროშა ირანში ლაშქრობის წინ ჩნდება. თამარმა თბილისში ლაშქარი დაათვალიერა, დროშა ვარძიის ღვთისმშობელს შეავედრა და მხედართმთავარ ზაქარია მხარგრძელს გადასცა. „ქართლის ცხოვრებაში“ ერთსა და იმავე დროშას ორი სახელი აქვს — „გორგასლიანი და დავითიანი“. მემატიანე მოგვითხრობს, ვისგან მიიღო ზაქარიამ დროშა, თუმცა ქსოვილის მოხატულობას არ აღწერს.
მეორე აკვარელისთვის ორი სხვადასხვა წყარო შევაჯერეთ. XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი სტეფანოს ორბელიანი მეფის თეთრ დროშაზე წითელ ნიშანს ახსენებს. დავით IV აღმაშენებლის სპილენძის მონეტაზე კი ჯვრის მკლავებს შორის ოთხი წერტილი ჩანს. იგივე ნიშანი გვხვდება თამარისა და დავით სოსლანის 1200 წლის მონეტაზეც. ამ ანალოგიით ჩვენს აკვარელზე ჯვარს ოთხი წრე შემოვავლეთ. მოსაზრება, რომ წრეები შესაძლოა ოთხ სახარებას აღნიშნავდეს, GeorgianHistory-ის ჰიპოთეზაა.
მესამე სტატიაში გიორგი V ბრწყინვალის დროინდელ საზღვაო რუკებს მივადექით. პიეტრო ვესკონტემ 1320 წლის რუკაზე ფასისთან, დღევანდელი ფოთის მახლობლად, ერთჯვრიანი დროშა გამოსახა, სებასტოპოლისთან, დღევანდელ სოხუმთან კი ჯვარი ოთხი წერტილით აღნიშნა. ცხრამეტი წლის შემდეგ ანჯელინო დულჩერტმა თბილისის თავზე დიდი ჯვარი და ოთხი პატარა ჯვარი დახატა. ეს წყობა დღესაც ნაცნობია. წყაროებიდან არ ჩანს, შეიცვალა თუ არა ოთხი წრე ჯვრებით გიორგი V-ის ბრძანებით.
როგორ დაბრუნდა ისტორიული დროშა
შუა საუკუნეების დროშის სახელმა თანამედროვე პარლამენტის დოკუმენტშიც შეაღწია. 1993 წელს საქართველოში უკვე მუშაობდა სახელმწიფო სიმბოლიკის კომისია. 1999 წლის 9 ივნისის დადგენილებაში პარლამენტმა ისტორიული დროშა პირდაპირ მოიხსენია სახელით „გორგასლიან-დავითიანი“ და პრეზიდენტს ტრადიციული სახელმწიფო სიმბოლიკის აღდგენის შესახებ კანონპროექტის წარდგენა სთხოვა. ამ დადგენილების მიღებიდან პარლამენტის შენობაზე ხუთჯვრიანი დროშის აღმართვამდე ოთხ წელზე მეტი გავიდა.
2004 წლის 25 იანვარს მიხეილ სააკაშვილმა რუსთაველის გამზირზე საპრეზიდენტო ფიცი დადო. იმავე დღეს მან ხელი მოაწერა №31 ბრძანებულებას, რომლითაც დროშის ზუსტი გამოსახულება და ზომები განისაზღვრა. დიდი წითელი ჯვარი თეთრი ქსოვილის ოთხივე კიდეს სწვდება. ოთხივე თეთრ არეში თითო წითელი, ბოლოებგაფართოებული ჯვარია. სახელმწიფო დროშის დღედ 14 იანვარი, პარლამენტის მიერ კანონის მიღების დღე, დაწესდა.
„ჩვენ ის გამოვიყენეთ როგორც ეროვნული სიმბოლო, რომელიც სათავეს ჩვენი ისტორიიდან იღებს“.
მიხეილ სააკაშვილის პასუხი ახალ დროშასთან დაკავშირებულ შეკითხვაზე ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში, 2004 წლის 28 იანვარი. თარგმანი ინგლისური სტენოგრამიდან. [1]
სახელმწიფო სიმბოლოებზე მუშაობა იანვრის შემდეგაც გაგრძელდა. 2 მარტს სააკაშვილმა შექმნა დროებითი სახელმწიფო კომისია, რომელსაც ქვეყნის გერბისა და დევიზის შესარჩევი კონკურსის მომზადება დაევალა. ამ დროისთვის სახელმწიფო დროშა უკვე დამტკიცებული იყო.
1339 წლის რუკაზე ხუთი ჯვარი თბილისის ადგილს მიანიშნებდა. თითქმის შვიდი საუკუნის შემდეგ თბილისელებმა იგივე ნიშანი თავიანთი პარლამენტის თავზე იხილეს. ისტორიული დროშის დაბრუნებით საქართველომ დედაქალაქში კვლავ აღმართა სიმბოლო, რომლითაც მას ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში იცნობდნენ.
წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა. სააკაშვილის პასუხი დროშის შესახებ, 2004 წლის 28 იანვარი
- პარლამენტის №2060 დადგენილება, 1999 წლის 9 ივნისი
- 2004 წლის 14 იანვრის კანონი სახელმწიფო დროშის შესახებ, მუხლები 2 და 6
- პრეზიდენტის №31 ბრძანებულება, 2004 წლის 25 იანვარი
- ჰერალდიკის საბჭო სააკაშვილის ინიციატივის შესახებ, გვ. 53
- Civil Georgia პარლამენტის კენჭისყრის შესახებ, 14 იანვარი
- კანონპროექტის წარდგენა და დროშის აღმართვა
- Civil Georgia ინაუგურაციის შესახებ, 25 იანვარი
- ქართლის ცხოვრება, ტ. II, გვ. 104, სტრ. 5–10
- მ. წურწუმია. მონეტები, სურ. 140 და 142
- ა. თვარაძე ანჯელინო დულჩერტის რუკის შესახებ
- ა. თვარაძე პიეტრო ვესკონტეს რუკის შესახებ
- სტეფანოს ორბელიანის ტექსტი სომხურ ციფრულ ბიბლიოთეკაში


