GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← ყველა მასალა

თამარის დროშის ქვეშ

ქართული დროშები · გამოშვება 1/6

თბილისისა და სებასტოპოლისის ნიშნები საზღვაო რუკებზე
აკვარელი XIV–XV საუკუნეების ევროპული პორტოლანების მიხედვით. შუა რიგშია თბილისის ნიშნები დულჩერტის 1339 და პიციგანის 1367 წლის რუკებზე.

მეცამეტე საუკუნის დასაწყისში, რთვლის მოახლოებისას, ქართული ლაშქარი თბილისში შეიკრიბა. თამარმა შეამოწმა აღჭურვილობა და ცხენები. ლაშქრობის წინ მან სამეფო დროშა აიღო, ვარძიის ღვთისმშობელს შეავედრა და დროშაც და ლაშქარიც დალოცა. შემდეგ დროშა ზაქარია მხარგრძელს გადასცა. ზაქარია ამირსპასალარი, ანუ ლაშქრის მთავარსარდალი იყო და ლაშქარს სპარსეთისკენ გაუძღვა.

მემატიანემ შემოგვინახა დროშის სახელი — **გორგასლიანი და დავითიანი**. პირველი ნაწილი ვახტანგ გორგასალს უკავშირდება, რომელსაც გადმოცემა დროშის სიძველეს მიაწერდა. მეორე ნაწილში დავითის სახელია შემორჩენილი. ივანე ჯავახიშვილი მას დავით აღმაშენებელს უკავშირებდა. არსებობს დინასტიური განმარტებაც, რომლის მიხედვითაც იგულისხმება ბიბლიური მეფე დავითი, ვისგანაც ბაგრატიონები თავიანთ წარმოშობას ითვლიდნენ.

თეთრი ქსოვილი და წითელი ნიშანი

შამქორის ბრძოლის აღწერისას იგივე მემატიანე გორგასლის დროშას თეთრად იხსენიებს. ამ ფერს იგი ვახტანგის სინდეთში ლაშქრობის გადმოცემას უკავშირებს.

ქართულ თეთრ დროშებს სპარსელი ისტორიკოსი რავანდიც ახსენებს. 1163 წელს გიორგი III-ის ლაშქრის მოწინააღმდეგეებთან შეტაკების აღწერაში ნადავლად აღებულ ნივთებს შორის თეთრი დროშები და ოქროს ჯვრებია ჩამოთვლილი. ჩამონათვალიდან ქსოვილის ფერი ჩანს. ოქროს ჯვრები სხვა ნადავლთან ერთად ცალკეა ნახსენები.

კიდევ ერთ დეტალს სომეხი ისტორიკოსი სტეფანოს ორბელიანი გვაწვდის. მამუკა წურწუმიას მიერ მოყვანილი წაკითხვის მიხედვით, სამეფო დროშის ქსოვილი თეთრი იყო წითელი ნიშნით, სარდლის დროშა კი წითელი — თეთრი ნიშნით. სომხური სიტყვა *ნშან* ნიშანს ნიშნავს. დავით მუსხელიშვილი და წურწუმია მას ამ ადგილას ჯვრად იგებენ. ივანე ჯავახიშვილი ცნობას სხვაგვარად კითხულობდა. მისი აზრით, თეთრი სამეფო დროშის ტარს აღნიშნავდა, წითელი კი ქსოვილს. მთელი გამოსახულება რამდენიმე სიტყვის წაკითხვაზეა დამოკიდებული.

ხუთი ჯვარი რუკებზე

ანჯელინო დულჩერტის 1339 წლის პორტოლანზე, ანუ საზღვაო რუკაზე, თბილისის თავზე ხუთი წითელი ჯვარია გამოსახული. სებასტოპოლისთან, შუა საუკუნეების სოხუმთან, კარტოგრაფმა ჯვრების გვერდით ირიბი ზოლები განათავსა. წურწუმია მათ მწვანედ აღწერს.

ძმები პიციგანების 1367 წლის რუკაზე თბილისის თავზე კვლავ ხუთი ჯვარია. თამარის ლაშქრის გასვლასა და ამ რუკის შექმნას შორის საუკუნენახევარზე მეტი გავიდა. როგორი ნიშანი იყო დროშაზე, რომელიც თამარმა ზაქარიას გადასცა, კვლავ ღია კითხვაა.

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა

ამ კრებულში · თქვენ კითხულობთ 1 / 5

ქართული დროშები

კრებულის გახსნა