GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← ყველა მასალა

ქართული დროშები ვერცხლისგან, ხისა და ქსოვილისგან

ქართული დროშები · გამოშვება 2/6

რუსუდანის ვერცხლის დროშაკის ორი მხარე
რუსუდანის დროშაკის ორი მხარე დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოების მიხედვით.

დიმიტრი ბაქრაძემ 1873 წელს გურიაში, სოფელ ჭანიეთის ეკლესიაში, მოინახულა დროშა, რომელიც მოოქრული ვერცხლის ორი მრგვალი ფირფიტისგან შედგებოდა. ერთ მხარეს ტახტზე მჯდომი ქრისტე იყო გამოსახული, მეორეზე — ღვთისმშობელი ყრმით. სარა ბარნაველი ამ ნივთს **რუსუდანის დროშაკს** უწოდებს და მოჰყავს წარწერის წაკითხვა, რომლის მიხედვითაც შემწირველი რუსუდანი, გიორგი III-ის და და თამარის მამიდა იყო.

დიმიტრი ერმაკოვის ორ ფოტოზე ნივთის ხანგრძლივი ისტორიის კვალი ჩანს. ფირფიტების კიდეები ერთმანეთს დაშორებია და ზოგან გახეულია. გარშემოწერილობაზე მცენარეული ჭედური ორნამენტით შემკული ცალკეული შვერილები შემორჩა. ღვთისმშობლის მხარეს მედალიონს ასომთავრულით, ძველი ქართული დამწერლობით შესრულებული შეწირულობის წარწერა შემოუყვება. წარწერა დროშას მის შემწირველთან აკავშირებს.

ხატი ტარზე

ბარნაველი ტარზე დამაგრებული მყარი საფუძვლის მქონე ასეთ დროშებს ლაბარუმებს უწოდებს. მათი აგებულება კარგად ჩანს რაჭის სოფელ ხონჭიორის დროშის ფოტოებზე. დროშას ფართო ხუთკუთხა ფირფიტა აქვს მომრგვალებული ქვედა კიდით, მის ქვემოთ კი ოვალური მედალიონია. ფირფიტაზე, მედალიონსა და ტარზე ჭედური ვერცხლის ფურცლები იყო დამაგრებული. ერთ მხარეს ღვთისმშობელი ყრმითაა გამოსახული, მეორეზე — ჯვარცმა. ჯვარცმის მხარეს რელიეფის ნაწილი დაკარგული იყო და ეს ადგილი ვერცხლის გლუვი ფურცლით დაუფარავთ.

ბარნაველის აღწერით, სვანეთის სოფელ ჩუკულის ლაბარუმის ტარი დაახლოებით სამ მეტრს აღწევდა. ზედა ხის ფირფიტაზე ვერცხლის რელიეფები იყო დამაგრებული. ღვთისმშობლის მხარე გამოქვეყნებულ ფოტოზე ჩანს. ბარნაველი აღნიშნავდა ამ კომპოზიციის მსგავსებას რაჭის ნიმუშთან, თუმცა ორნამენტი და ჩარჩო განსხვავებულია.

კიდევ ერთი ლაბარუმი ალექსანდრა ჯაფარიძის ექსპედიციამ მყინვარწვერზე, ბეთლემის გამოქვაბულის ტაძარში ნახა. 1948 წელს ექსპედიციის წევრებმა აღწერეს ტრაპეზთან მდგარი დროშა. ხის სახელური ტრაპეზის ზედაპირს ეყრდნობოდა. მომრგვალებულ ფირფიტას ვერცხლის მოპირკეთება, რელიეფები და წარწერები ჰქონდა. აღწერამ იშვიათი დეტალი შემოგვინახა — სად იდგა ნივთი ტაძარში დათვალიერების დროს.

სვანური ლემი

„ლემი“ სვანურად „ლომს“ ნიშნავს. ქსოვილი, რომელიც ვერა ბარდაველიძემ აღწერა, ყვითელი აბრეშუმისგან ცხოველის ფორმით იყო შეკერილი. ტარს მოოქრული ვერცხლის თავი აგვირგვინებს, რომელზეც წმინდანთა რელიეფური ფიგურებია გამოსახული.

ზაფხულის დღესასწაულ ხილიშზე სეტში ზემო სვანეთის თემების წარმომადგენლები იკრიბებოდნენ. ლემი წმინდა გიორგის ეკლესიიდან გამოჰქონდათ და მედროშეს გადასცემდნენ. როცა მხედრები ცხენებს გააჭენებდნენ, ცხოველის აბრეშუმის სხეული ჰაერით ივსებოდა.

ლემის ქსოვილი და დროშის თავი
სვანური ლემის დროშა ვერცხლის დროშის თავით.

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა

ამ კრებულში · თქვენ კითხულობთ 2 / 5

ქართული დროშები

სვანური ლემი 3D-ში

კრებულის გახსნა