კოლხური თეთრი. ვერცხლი შავი ზღვის მეორე ნაპირზე
საქართველოს მონეტები და სავაჭრო ცენტრები · პირველი გამოშვება. რას გვიამბობს ნიმფეონში ნაპოვნი ორი ვერცხლის მონეტა კოლხეთისა და ბოსფორის კავშირებზე.

ერთი ლარი ასი თეთრია. ქართულად „თეთრი“ ფერს აღნიშნავს, ფულის სახელად კი ეს სიტყვა შუა საუკუნეებიდან არის ცნობილი. ნუმიზმატები კოლხურ თეთრს უწოდებენ ვერცხლის მონეტების ჯგუფს, რომელიც ძვ. წ. VI–III საუკუნეებში დასავლეთ საქართველოში მიმოიქცეოდა. რას უწოდებდნენ ამ მონეტებს თავად კოლხები, უცნობია.
ძველ მონეტებთან კავშირი თანამედროვე ფულზეც ჩანს. 2006 წელს გამოშვებულ 50-თეთრიან მონეტაზე ლომის პაწაწინა თავია გამოსახული, რომლის ნიმუშიც ძველი კოლხური თეთრი იყო.
ნიმფეონის, დღევანდელი ქერჩის მახლობლად მდებარე ანტიკური ქალაქის, სამლოცველოში არქეოლოგებმა ორი კოლხური ვერცხლის მონეტა იპოვეს. იქვე აღმოჩნდა კოლხური პითოსების ნატეხებიც. ამ დიდ თიხის ჭურჭელში მარაგს ინახავდნენ.
პანტიკაპეონისა და ნიმფეონის მონეტები შავი ზღვის აღმოსავლეთ ნაპირზეც იპოვეს, კოლხეთის ფიჭვნარში. ბოსფორის სამეფოს დედაქალაქ პანტიკაპეონში კი კოლხური ჭურჭელი აღმოჩნდა. ეს მონაპოვარი ორ სანაპიროს შორის ვაჭრობაზე მეტყველებს. რამდენად ხშირად იხდიდნენ კოლხური ვერცხლით ბოსფორის ბაზრებზე, უცნობია.
აკვარელზე კოლხური თეთრის ორივე მხარე ჩანს. შუბლზე ქალის პროფილია, ზურგზე კი ხარის თავი. ისტორიკოსი და ეთნოგრაფი სერგი მაკალათია ქალის გამოსახულებას სხვა ტიპის კოლხურ მონეტაზე ქალღმერთ დალის უკავშირებდა. გიორგი და თედო დუნდუებმა კოლხური მონეტების რამდენიმე ტიპი შეადარეს და გამოთქვეს ვარაუდი, რომ ხარის გამოსახულება მთვარის ღვთაებას უკავშირდებოდა.
მომდევნო გამოშვებაში სუდაკის განძს განვიხილავთ, რომელშიც დიოსკურიის მონეტა ბოსფორულ მონეტებთან ერთად აღმოჩნდა.
GeorgianHistory
წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- ქართული ენციკლოპედია. „თეთრი“.
- ქართული ენციკლოპედია. „კოლხური თეთრი“.
- საქართველოს ეროვნული ბანკი. 2006 წლის 50-თეთრიანი მონეტა.
- კ. გოლენკო. 1939–1970 წლებში ნიმფეონის გათხრებზე აღმოჩენილი მონეტები. 1974, გვ. 67, № 160–161.
- გურამ კვირკველია. კოლხეთი, ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთი და სინოპე. Varia Anatolica, 21, 2010, გვ. 127–131.
- გურამ ლორთქიფანიძე. ძველი კოლხეთი ძვ. წ. VI–II საუკუნეებში. ავტორეფერატი. თბილისი, 1975, გვ. 47–48.
- გიორგი დუნდუა. Colchian Tetri (Colchian Coins in Ancient Georgia). იბერია–კოლხეთი, 15, 2019, გვ. 177 და შემდეგ.
- გიორგი და თედო დუნდუები. ქართული ნუმიზმატიკა. ნაწილი I. თბილისი, 2006. თავი კოლხური თეთრის შესახებ.
- მ. აბრამზონი. ბოსფორის ეკონომიკური კავშირები. 2010, № 1, გვ. 489.
- London Ancient Coins. აკვარელისთვის გამოყენებული მონეტის საკატალოგო ფოტო.



