GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← ყველა მასალა

ნოქალაქევი. ძველი არქეოპოლისის კედლები

ტეხურის მოსახვევიდან ზედა ციტადელამდე. როგორ იყო მოწყობილი ეგრისის ციხესიმაგრე და რას გვიჩვენებს მისი კედლების არქეოლოგიური აგეგმვა.

ნოქალაქევის რელიეფის ჰაერში გამოკიდებული ფრაგმენტი, ზემოდან დანახული. კედელი ტეხურის მოსახვევთან მდებარე ქვედა ქალაქიდან ზედა ციტადელამდე ადის.
ნოქალაქევი ტეხურიდან ციტადელამდე. GeorgianHistory-ის აკვარელი 2009 წლის გეგმისა და რელიეფის მოდელის მიხედვით. რელიეფის ჭრილი და ქვის წყობის მოცულობა პირობითია.

ტყიანი ფერდობის ძირში ტეხური კონცხს უვლის. წყლის პირას, დაბალ ტერასაზე, ქვედა ქალაქი იყო გაშენებული. მაღლა, თხემზე, ციტადელი იდგა. მათ შორის ციცაბო ფერდობს დამაკავშირებელი კედელი მიუყვებოდა. რელიეფმა განსაზღვრა ნოქალაქევის სიმაგრეთა მოხაზულობა. ბიზანტიურ წყაროებში ქალაქს არქეოპოლისი ეწოდება, ქართულ ტრადიციაში კი ციხეგოჯი.

ეგრისის ციხესიმაგრე

არქეოპოლისი ეგრისის, ანუ ლაზიკის, ერთ-ერთი უმთავრესი სიმაგრე იყო. შემორჩენილი სიმაგრეებიდან უძველესი IV საუკუნით თარიღდება. V საუკუნეში კედლები გაამაგრეს, VI საუკუნეში კი აღმოსავლეთი შესასვლელი გადააკეთეს და მისასვლელი შეცვალეს. ეგრისისთვის ბიზანტიასა და სასანიანთა ირანს შორის ომის დროს არქეოპოლისმა სპარსელთა ჯარის თავდასხმებს გაუძლო.

ნაპირიდან თხემამდე

ქვედა ქალაქის აღმოსავლეთი სიმაგრეები ხმელეთიდან მისასვლელს კეტავდა. სამხრეთი კედელი ტეხურს მიუყვებოდა, დასავლეთ კონცხთან კი მდინარის ხეობა თავდაცვით ხაზს ავსებდა. ფერდობზე ციტადელისკენ მიმავალი კედელი რამდენჯერმე უხვევდა. 2009 წლის გეგმაზე თავად ციტადელის წაგრძელებული კონტურიც იკითხება. ალბომის ოთხ ფურცელზე ამ მონაკვეთების ცალ-ცალკე ნახვა შეიძლება.

რა შემორჩა

საველე გეგმა ქვის წყობის მდებარეობას ასახავს. აეროფოტოებზე ჩანს, როგორ მიუყვება კედლები რელიეფს და სად ფარავს მათ მცენარეულობა. გამოქვეყნებულ გეგმაზე ხაზის წყვეტა შეიძლება ნიშნავდეს, რომ წყობა დაკარგულია, დაფარულია ან მის შესახებ მონაცემები არ გვაქვს. აღმოსავლეთი კედლის ნაწილზე არსებული ქონგურები XX საუკუნის საკონსერვაციო სამუშაოების შედეგია. კედლების თავდაპირველი სიმაღლე და ზედა ნაწილის ფორმა დაუდგენელია.

საერთო ხედზე რელიეფი ზემოდან, კუთხითაა ნაჩვენები, რათა კედლის მთელი ხაზი მდინარიდან ციტადელამდე ერთ სურათზე იკითხებოდეს. მეორე ნახაზზე ძეგლის თანამედროვე იერსახეა გადმოცემული 2016 წლის აეროფოტოების მიხედვით. ალბომთან ერთად ეს ნახაზები აჩვენებს, რომელი დეტალების დადასტურება შეიძლება წყაროებით და სად იწყება მხატვრული ინტერპრეტაცია.

როგორ გამოიყურება ნოქალაქევი დღეს

აღმოსავლეთი კედელი შემორჩენილ საძირკვლებს შორის, ტყიანი ფერდობი და თანამედროვე ხიდი ტეხურზე.
ქვედა ქალაქის თანამედროვე ხედი. GeorgianHistory-ის აკვარელი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის აეროფოტოების მიხედვით.

ნოქალაქევის შემორჩენილი კედლები

ოთხი ფურცელი არქეოლოგიური ექსპედიციის მასალების მიხედვით.

ალბომის ჩამოტვირთვა (PDF, 3 ენაზე)
  1. სიმაგრეების საერთო გეგმა
  2. აღმოსავლეთი კედელი ახლო ხედით
  3. ქვედა ქალაქი ტეხურთან
  4. ფერდობი და ზედა ციტადელი

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა