GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← არქეოლოგია

ძველი კოლხეთის იარაღი

ბრინჯაოს ქარქაში გველის მსგავსი რელიეფით, ყულანურხვის ცული და ვანის № 9 სამარხის ნივთები.

ბრინჯაოს ცული ცხოველის აჟურული ფიგურით და ქარქაში სპირალებითა და გველის მსგავსი რელიეფით.
ბრინჯაოს ცული ყულანურხვიდან და სოფელ კოლხიდაში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ქარქაშის წინა მხარე. აკვარელი შექმნილია მუზეუმის ფოტოსა და მიხეილ ტრაპშის ნახატის მიხედვით. მასშტაბი და პატინის ფერები პირობითადაა გადმოცემული.

გაგრის მახლობლად აღმოჩენილ ხანჯლის ბრინჯაოს ქარქაშზე შემორჩენილია ვიწრო რელიეფური ზოლი რომბისებრი თავითა და თვალების ადგილას ორი პატარა ჩაღრმავებით. არქეოლოგმა მიხეილ ტრაპშმა ამ გამოსახულებაში გველი დაინახა. ხანჯლის პირი რკინისაა, მისი ჯვარედი კი გაშლილ პეპლის ფრთებს წააგავს. ამ ნივთში სკვითური ტიპის ხანჯლის ფორმა და ორნამენტი ერთიანდება, რომელსაც ტრაპში კოლხურ ბრინჯაოს ნაწარმს ადარებდა.

სატევარი და ბრინჯაოს ქარქაშის ორივე მხარე
სოფელ კოლხიდაში აღმოჩენილი რკინის სატევარიწყარო

ბრინჯაო და რკინა

გურიაში, ვაკიჯვრის განძში, რომელიც ძვ. წ. XII–XI საუკუნეებით თარიღდება, ერთად აღმოჩნდა ბრინჯაოს შუბისპირი, კოლხური ცული, თოხები და ლითონის ზოდები. განძში იარაღთან ერთად სამუშაო იარაღიც და ლითონის მარაგიც იყო. მხოლოდ შუბისპირთან ერთად აღმოჩენის საფუძველზე ცულის დანიშნულების დადგენა ძნელია.

სამეგრელოში, ერგეტა I-ის სამაროვნის № 5 კოლექტიურ სამარხში, მსგავსი ფორმის ბრინჯაოსა და რკინის სატევრები აღმოჩნდა. ბრინჯაოს სატევრები ცნობილია ურეკის № 3 სამარხიდანაც. ეს აღმოჩენები აჩვენებს, რომ ადრეულ რკინის ხანაში მსგავსი ფორმის პირებს ორივე ლითონისგან ამზადებდნენ.

ცალკე ყურადღებას იმსახურებს ყულანურხვაში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცული, რომელსაც საქართველოს ეროვნული მუზეუმი ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეებით ათარიღებს. ცულის მოხრილი ყელის ზემოთ ცხოველის აჟურული ფიგურაა. მის ფეხებს შორის ღიობი ექსპონატის საერთო ფოტოზეც მკაფიოდ ჩანს.

ბრინჯაოს ცული, შუბისპირი და სატევრები
ვაკიჯვრის, ურეკისა და ერგეტის აღმოჩენებიწყარო 1 · წყარო 2
ბრინჯაოს ცული ცხოველის აჟურული ფიგურით
ცული ყულანურხვიდანწყარო

ვანის № 9 სამარხი

1969 წელს ვანში გაითხარა სამარხი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 350–325 წლებით თარიღდება. აღმოჩენილ ნივთებს შორის იყო რკინის პირები, შუბისა და ისრის პირები, ბრინჯაოს წვივსაფრები და ბარძაყის დამცავი ნაწილები. მაკედონიის მეფე ფილიპე II-ის მონეტამ სამარხის თარიღის დაზუსტებას შეუწყო ხელი.

ფარისგან შემორჩა ბრინჯაოს მავთულით შეერთებული, დეფორმირებული რკინის ფირფიტები. მისი სრული მოხაზულობა უცნობია. კატალოგის ავტორთა ვარაუდით, ფირფიტები ხის საფუძველს ფარავდა, რომელიც აღარ შემორჩა.

რკინის პირები, შუბისა და ისრის პირები, ფეხის დამცავი ნაწილები და ფარის ფრაგმენტები
ვანის № 9 სამარხის მეომარიფარის სრული მოხაზულობა უცნობია. აკვარელზე შემორჩენილი ფრაგმენტებია გამოსახული.წყარო 1 · წყარო 2

წყაროები და მასალები