ძველი კოლხეთის იარაღი
ბრინჯაოს ქარქაში გველის მსგავსი რელიეფით, ყულანურხვის ცული და ვანის № 9 სამარხის ნივთები.

გაგრის მახლობლად აღმოჩენილ ხანჯლის ბრინჯაოს ქარქაშზე შემორჩენილია ვიწრო რელიეფური ზოლი რომბისებრი თავითა და თვალების ადგილას ორი პატარა ჩაღრმავებით. არქეოლოგმა მიხეილ ტრაპშმა ამ გამოსახულებაში გველი დაინახა. ხანჯლის პირი რკინისაა, მისი ჯვარედი კი გაშლილ პეპლის ფრთებს წააგავს. ამ ნივთში სკვითური ტიპის ხანჯლის ფორმა და ორნამენტი ერთიანდება, რომელსაც ტრაპში კოლხურ ბრინჯაოს ნაწარმს ადარებდა.

ბრინჯაო და რკინა
გურიაში, ვაკიჯვრის განძში, რომელიც ძვ. წ. XII–XI საუკუნეებით თარიღდება, ერთად აღმოჩნდა ბრინჯაოს შუბისპირი, კოლხური ცული, თოხები და ლითონის ზოდები. განძში იარაღთან ერთად სამუშაო იარაღიც და ლითონის მარაგიც იყო. მხოლოდ შუბისპირთან ერთად აღმოჩენის საფუძველზე ცულის დანიშნულების დადგენა ძნელია.
სამეგრელოში, ერგეტა I-ის სამაროვნის № 5 კოლექტიურ სამარხში, მსგავსი ფორმის ბრინჯაოსა და რკინის სატევრები აღმოჩნდა. ბრინჯაოს სატევრები ცნობილია ურეკის № 3 სამარხიდანაც. ეს აღმოჩენები აჩვენებს, რომ ადრეულ რკინის ხანაში მსგავსი ფორმის პირებს ორივე ლითონისგან ამზადებდნენ.
ცალკე ყურადღებას იმსახურებს ყულანურხვაში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ცული, რომელსაც საქართველოს ეროვნული მუზეუმი ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეებით ათარიღებს. ცულის მოხრილი ყელის ზემოთ ცხოველის აჟურული ფიგურაა. მის ფეხებს შორის ღიობი ექსპონატის საერთო ფოტოზეც მკაფიოდ ჩანს.
ვანის № 9 სამარხი
1969 წელს ვანში გაითხარა სამარხი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 350–325 წლებით თარიღდება. აღმოჩენილ ნივთებს შორის იყო რკინის პირები, შუბისა და ისრის პირები, ბრინჯაოს წვივსაფრები და ბარძაყის დამცავი ნაწილები. მაკედონიის მეფე ფილიპე II-ის მონეტამ სამარხის თარიღის დაზუსტებას შეუწყო ხელი.
ფარისგან შემორჩა ბრინჯაოს მავთულით შეერთებული, დეფორმირებული რკინის ფირფიტები. მისი სრული მოხაზულობა უცნობია. კატალოგის ავტორთა ვარაუდით, ფირფიტები ხის საფუძველს ფარავდა, რომელიც აღარ შემორჩა.
აკვარელების გალერეა
ზედაპირის ფაქტურა, პატინის ფერები, აღდგენილი დეტალები და ნივთების ურთიერთმასშტაბი პირობითადაა გადმოცემული.
სხვა აღმოჩენები
კოლხური ცულები






შედარებითი ნიმუშები
რიზესა და გირესუნის მუზეუმების ნიმუშები კოლხურ ტიპთან შესადარებლადაა მოყვანილი.
წყაროები და მასალები
- საქართველოს ეროვნული მუზეუმი: ბრინჯაოს ცული ყულანურხვიდან
- მიხეილ ტრაპში. ახალი არქეოლოგიური აღმოჩენა აფხაზეთში, 1954, გვ. 139–142, სურ. 62
- ქართული ენციკლოპედია: ვაკიჯვრის განძი
- გ. ბედიანაშვილი. ყობანის სამაროვანი: № 9 და № 12 სამარხები, გვ. 285
- გეტის მუზეუმი: ვანის № 9 სამარხი
- იარაღი და საჭურველი საქართველოში, ტ. II, გვ. 62–65
- იარაღი და საჭურველი საქართველოში, ტ. I: ვანის ფარი, გვ. 196












