კავკასიის იბერიის იარაღი
კახეთისა და არგვეთის სამარხების რკინის მახვილები და ისრისა და შუბის პირები, დედოფლის გორის სასახლის იარაღი და მცხეთის ოქროს ქარქაში.

კახეთში, სოფელ გადრეკილის სამხრეთით, ახ. წ. II საუკუნის ერთ სამარხში არქეოლოგებმა 98 სანტიმეტრის სიგრძის რკინის მახვილი იპოვეს. მასთან ერთად აღმოჩნდა 23 სანტიმეტრის სიგრძის შუბისპირი და ოთხწახნაგა ისრისპირი. აღმოჩენის ადგილს ბეჟანბაღი ეწოდება. მახვილის ვიწრო, ორპირალესული პირი და მოკლე ვადა არქეოლოგიურ ნახაზზე მკაფიოდ ჩანს. კატალოგი, გვ. 21

იარაღი სასახლეში
შიდა ქართლში, სოფელ დოღლაურთან მდებარე დედოფლის გორაზე რკინის ნივთები სხვა გარემოში აღმოჩნდა. სასახლის ოთახებსა და ეზოში იპოვეს 800-ზე მეტი ისრისპირი, მშვილდის ნაწილები, შუბისპირები და ორპირალესული სატევრის ფრაგმენტი. არქეოლოგები სასახლის კომპლექსს ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. I საუკუნემდე პერიოდით ათარიღებენ. ნახაზებზე ზოგ შუბისპირს მომრგვალებული მხრები აქვს, ზოგს კი — წაგრძელებული სამკუთხა პირი. აკვარელზე შუბის ტარები გამოტოვებულია. კატალოგი, გვ. 38–42

სასახლის ნანგრევებში აღმოჩენილი ისრები შესაძლოა სხვადასხვა ადამიანს ეკუთვნოდა. იულონ გაგოშიძე ვარაუდობდა, რომ სასახლეს ალყა შემოარტყეს და დაწვეს. მასვე მოჰყავს სარკინეში აღმოჩენილი სახელოსნოს მაგალითი, სადაც რამდენიმე ასეული რკინის ისრისპირი ჟანგისგან ერთმანეთზე იყო შეწებებული. ეს აღმოჩენა ადგილობრივ წარმოებაზე მიანიშნებს. სამფრთიანი ისრისპირები ქართლის გარეთაც იყო გავრცელებული, ამიტომ მხოლოდ მათი ფორმით მფლობელის ვინაობის დადგენა ძნელია. იულონ გაგოშიძე, იარაღის შესახებ თავი გამოცემაში Iberia and Rome
კლდეეთის ორი სამარხი
ისტორიულ არგვეთში, კლდეეთის სამაროვანზე იარაღიანი სამარხები ახ. წ. II საუკუნით თარიღდება. № 3 სამარხში 87 სანტიმეტრის სიგრძის ორპირალესული რკინის მახვილი იდო. № 4 სამარხში ოთხი შუბისპირი და ოცი სამფრთიანი რკინის ისრისპირი აღმოჩნდა. ოთხიდან ყველაზე გრძელი შუბისპირი 42 სანტიმეტრს აღწევდა. ეს მასალა საშუალებას გვაძლევს, იარაღი ცალკეული სამარხების მიხედვით განვიხილოთ. არქეოლოგები კლდეეთის ინვენტარს ბორისა და მცხეთის აღმოჩენებს ადარებდნენ და სამაროვანს არგვეთის წარჩინებულ მოსახლეობას უკავშირებდნენ. კატალოგი, გვ. 96–98 · „საქართველოს ისტორიის ნარკვევები“, რუსულ ენაზე


ოქროს ქარქაში მცხეთიდან
მცხეთის მახლობლად, არმაზისხევში, არქეოლოგებმა იბერიის მაღალი თანამდებობის პირების — პიტიახშების — სამაროვანი გათხარეს. № 1 სამარხის ნივთებს შორის გამოირჩევა ასპავრუხის ქარქაშის ოქროს მოსაპირკეთებელი ფირფიტა. გაფართოებულ კიდეებზე ძოწებია ჩასმული, შუაში კი მწვანე მინის ჩანართების რიგი გასდევს. ჩუბინაშვილის ცენტრი ფირფიტას II საუკუნით ათარიღებს, მკვლევარი მარიამ გველესიანი კი სამარხს უფრო ფართო პერიოდს, II–III საუკუნეებს მიაკუთვნებს. ჩუბინაშვილის ცენტრი · მარიამ გველესიანი

№ 3 სამარხში შემორჩა ბერსუმას რკინის სატევარი ოქროს ტარით. ტარზე დღესაც განირჩევა მართკუთხა, ოვალური და რომბისებრი წითელი ჩანართები. ორივე ნივთს მათი მფლობელების მაღალ წოდებას უკავშირებენ. აღმოჩენის გარემო თვით ნივთზე არანაკლებს გვიამბობს. სასახლეში ასობით ისრისპირი შემორჩა, კლდეეთში — ცალკეული სამარხების იარაღი, არმაზისხევში კი — იარაღი და ქარქაში, რომლებიც მფლობელთა საზოგადოებრივ მდგომარეობაზე მიანიშნებს. აღმოჩენების ფოტოები ATINATI-ზე

GeorgianHistory-ის აკვარელები ფოტოებისა და არქეოლოგიური ნახაზების მიხედვით. მასშტაბი და ზედაპირის ფაქტურა პირობითია.
GeorgianHistory


