კოლხეთის ოქრო. ხუთი აღმოჩენა ვანიდან
ვანის სამარხებში აღმოჩენილი ხუთი ოქროს სამკაული და მათი 3D რეკონსტრუქციები.

GNM 10-975:56
კუს ფიგურებიანი ყელსაბამი
ვანის № 11 სამარხში არქეოლოგებმა ოქროს ყელსაბამი იპოვეს, რომელსაც კუს ფიგურები ამკობს. მათი ბაკნები ცვარათი, ოქროს წვრილი მარცვლებით შექმნილი ორნამენტითაა დაფარული. დიდ და პატარა საკიდებს თვალები სხვადასხვაგვარად აქვს გაფორმებული. ყველაზე დიდი კუს თვალები ოქროსია, პატარების თვალებისთვის კი ოქრომჭედელმა მინის ჩანართები გამოიყენა. ყელსაბამის საერთო ფოტოზე ეს განსხვავება ადვილად გამოგრჩებათ. სმითსონის ინსტიტუტი · ყელსაბამი GNM 10-975:56
ვანი იმერეთში, თანამედროვე საქართველოს დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. კუს ფიგურებიან ყელსაბამს ძვ. წ. V საუკუნის შუა ხანებით ათარიღებენ. დანარჩენი ოთხი სამკაული ძვ. წ. IV საუკუნის ორი სამარხიდანაა. ერთად ისინი გვიჩვენებს, როგორ სხვადასხვაგვარად ამუშავებდნენ ოქროს ოსტატები და როგორ იცვლებოდა სამკაული ერთი საიუველირო ტრადიციიდან მეორეში გადასვლისას. გეტი · ვანის სამარხები · ფიცუილიამის მუზეუმი · გამოფენის ექსპონატთა სია
3D ბარათის გახსნაპოსტერის ჩამოტვირთვა

GNM 11-974:8
ქურციკის ფიგურებიანი ყელსაბამი
ცალკეული ფიგურებისგან შედგებოდა № 6 სამარხში აღმოჩენილი ყელსაბამიც. სულ 56 ფიგურაა, მუზეუმის ჩანაწერში კი ისინი ქურციკებადაა აღწერილი. თითოეულ ფიგურას ორი შტამპით გამოყვანილი ნახევრისგან აწყობდნენ და შემდეგ არჩილავდნენ. რქებსა და ყურებს ცალკე ამაგრებდნენ. ფიგურებს შორის დაღარულ მძივებს ათავსებდნენ. ოქრომჭედლის მაგიდაზე ეს ათობით ცალკეული დეტალი იყო, ყელსაბამზე კი ისინი ფეხებმოკეცილი ცხოველების რიგს ქმნიდა. სმითსონის ინსტიტუტი · ყელსაბამი GNM 11-974:8
3D ბარათის გახსნაპოსტერის ჩამოტვირთვა

GNM 11-974:1
ლომებიანი დიადემა
იმავე სამარხში იპოვეს დაგრეხილი ოქროს რკალისგან დამზადებული დიადემა. წინ ორი რომბისებრი ფირფიტა კაუჭით ერთდებოდა. ფირფიტებზე ორ იარუსად მეორდება სცენა, რომელშიც ორი ლომი ტახს ესხმის თავს. რელიეფი უკანა მხრიდანაა გამოჭედილი. ამ ტექნიკით თხელი ფურცლიდან ამობურცული ფიგურების გამოყვანა შეიძლება. ფიცუილიამის მუზეუმი დიადემის ტიპს ადგილობრივ ტრადიციას მიაკუთვნებს, თავდასხმის სცენის პარალელებს კი ახლო აღმოსავლეთში ხედავს. ფიცუილიამის მუზეუმი · დიადემა GNM 11-974:1
3D ბარათის გახსნაპოსტერის ჩამოტვირთვა

GNM 11-974:13
გრიფონებიანი პექტორალი
№ 6 სამარხის მესამე ნივთი დაკრძალული ქალის მკერდთან იდო. ეს პექტორალია, მკერდის სამკაული შესაკრავითა და გრძელი ჯაჭვებით. ჯაჭვების ბოლოებზე პატარა ძოწის ქვებია ჩამოკიდებული. ფირფიტაზე ლოტოსის ორივე მხარეს გრიფონები დგანან, ქვემოთ კი ფრინველებია გამოსახული. ოქროს ტიხრებით გამოყოფილ უჯრებში მოთავსებული მინა, ფირუზი და სარდიონი სამკაულს ფერს სძენს. მკვლევრები ფირფიტას აქემენიდურ საიუველირო ტრადიციას უკავშირებენ, რომელშიც ეგვიპტურ მოტივებსაც იყენებდნენ. ჯაჭვები კოლხურ სამკაულებს ჰგავს. ერთ-ერთი ინტერპრეტაციით, ჩამოტანილი ფირფიტა ადგილობრივი მფლობელისთვის შეავსეს. ISAW · პექტორალი GNM 11-974:13 · ჯონ ბორდმენი, A Jewel from Vani
3D ბარათის გახსნაპოსტერის ჩამოტვირთვა

GNM 1-2005:1
თავსაბურავის აჟურული სამკაული
ძვ. წ. IV საუკუნის მეორე ნახევრით დათარიღებულ № 24 სამარხში თავსაბურავის ოქროს სამკაული იპოვეს. მის აჟურულ ნაწილში დიდი ირემი და სამი მომცრო ფიგურა ჩანს. გადაკეცილ კიდეს ორი სხვადასხვა მხარეს მიბრუნებული ლომი გასდევს, მათ შორის კი ფრინველებია. მუზეუმის ინტერპრეტაციით, ეს დეტალი შესაძლოა რთული თავსაბურავის ზედა ნაწილში იყო დამაგრებული. აქ კარგად ჩანს, როგორ გამოიყენა ოსტატმა ფიგურებს შორის დატოვებული ღიობები, რომ მათი სილუეტები პატარა ფირფიტაზეც მკაფიოდ გამოჩენილიყო. ISAW · თავსაბურავის სამკაული GNM 1-2005:1 · ფიცუილიამის მუზეუმი · თავსაბურავის სამკაული
3D ბარათის გახსნაპოსტერის ჩამოტვირთვა

ხუთი აღმოჩენა
ამ ხუთ ნივთზე ოქრომჭედლის მუშაობის კვალი ჩანს. კუს ბაკანი გვიჩვენებს, სად განალაგა მან ოქროს მარცვლები. ქურციკის ფიგურით შეიძლება გავიგოთ, როგორ აწყობდნენ ცალკეული ნაწილებისგან საკიდს, რომელიც ყელსაბამზე მრავალჯერ მეორდება. დიადემაზე ცხოველები ამობურცული რელიეფითაა გამოსახული, თავსაბურავის სამკაულზე კი მათი სილუეტები ოქროშია ამოჭრილი. პექტორალზე შემორჩენილია კვალი იმისა, თუ როგორ შეიძლებოდა სამკაულს ახალი ფორმა უკვე კოლხეთში მიეღო. გამოფენის კატალოგი · დ. კაჭარავა, გ. კვირიკველია და ჯ. ჩი, 2008
წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- სმითსონის ინსტიტუტი · ყელსაბამი GNM 10-975:56
- გეტი · ვანის სამარხები
- ფიცუილიამის მუზეუმი · გამოფენის ექსპონატთა სია
- სმითსონის ინსტიტუტი · ყელსაბამი GNM 11-974:8
- ფიცუილიამის მუზეუმი · დიადემა GNM 11-974:1
- ISAW · პექტორალი GNM 11-974:13
- ჯონ ბორდმენი, A Jewel from Vani
- ISAW · თავსაბურავის სამკაული GNM 1-2005:1
- ფიცუილიამის მუზეუმი · თავსაბურავის სამკაული
- გამოფენის კატალოგი · დ. კაჭარავა, გ. კვირიკველია და ჯ. ჩი, 2008


