გელათი: დროებითი გადახურვის მოხსნა 2027 წლის ბოლოს იგეგმება
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ დროებითი კონსტრუქციის მოხსნის ვადა პირველად დაასახელა. ნალექისგან ინტერიერის სრულად დაცვის შესახებ ცნობა უწყების ოფიციალურ პოზიციადაა წარმოდგენილი.

საქართველოს კულტურის მინისტრი მაია ბითაძე 5 ნოემბერს ქუთაისის მახლობლად მდებარე გელათის მონასტერს ეწვია. მისი თქმით, მთავარი, ღვთისმშობლის შობის სახელობის ტაძრის მდგომარეობა სტაბილურია. მინისტრმა ეს შედეგი საპატრიარქოს, სახელმწიფოს, ქართველი და უცხოელი სპეციალისტების ერთობლივ მუშაობას დაუკავშირა.
2015–2018 წლებში მოწყობილი გადახურვის ხარვეზების გამო ტაძარში წყალი აღწევდა და კედლის მხატვრობა ზიანდებოდა. 2023 წელს საქართველოს საპატრიარქომ სახელმწიფოს შეთავაზება მიიღო და კომპლექსის საკონსერვაციო სამუშაოებს სათავეში ჩაუდგა.
ტაძარს ახლა დროებითი გადახურვა და სადრენაჟო სისტემა იცავს. კულტურის სამინისტროს ცნობით, სპეციალისტებმა გადაუდებელი სამუშაოები დაასრულეს, კედლის მხატვრობის ყველაზე მოწყვლადი უბნები გაამაგრეს და კვლავ აკვირდებიან შენობის მდგომარეობასა და მის შიდა მიკროკლიმატს.
15 ნოემბერს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ დროებითი კონსტრუქციის დემონტაჟის ვადა პირველად დაასახელა. უწყების ცნობით, მუდმივი გადახურვის სამუშაოები მიმდინარეობს, დროებითი სახურავის მოხსნა კი 2027 წლის ბოლოს იგეგმება. ეს სააგენტოს მიერ გამოცხადებული წინასწარი ვადაა და არა დასრულებული სამუშაოების შესახებ ცნობა.
განცხადება სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ კადრებს გამოეხმაურა. სააგენტოს თანახმად, წვიმიან ამინდში გადაღებული გარე ტერიტორია ტაძრის ინტერიერად იყო წარმოდგენილი. უწყება აცხადებს, რომ დროებითი კონსტრუქცია შიდა სივრცეს ნალექისგან სრულად იცავს. ამ ეპიზოდის შემდეგ მომზადებული დამოუკიდებელი დასკვნა ღია წყაროებში არ გამოქვეყნებულა; ამიტომ GeorgianHistory ამ შეფასებას ოფიციალურ პოზიციად და არა დამოუკიდებლად დადასტურებულ ფაქტად გადმოსცემს.
გელათი დავით IV აღმაშენებელმა 1106 წელს დააარსა. მონასტერთან მოქმედებდა აკადემია, შუა საუკუნეების საქართველოს სწავლა-განათლების ერთ-ერთი უმთავრესი კერა. მთავარი ტაძრის საკურთხევლის აფსიდაში შემორჩენილია XII საუკუნის მოზაიკა, რომელზეც ღვთისმშობელი ყრმითა და ორი მთავარანგელოზითაა გამოსახული. 2026 წლის მაისში გელათის რეაბილიტაციის დროებითმა კომიტეტმა განაცხადა, რომ მოზაიკის იმ უბნებისთვის, რომლებიც საფუძველს მოსცილდა, სპეციალური საყრდენი დაამონტაჟეს.
კომპლექსის ეტაპობრივ აღდგენას სახელმწიფო აფინანსებს. სამუშაოები მიმდინარეობს საერთაშორისო ექსპერტების მიერ შემუშავებული საკონსერვაციო გეგმის მიხედვით, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრისა და მისი მრჩეველი ორგანოების რეკომენდაციებს ითვალისწინებს. 2025 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა მოითხოვა, რომ მუდმივი გადახურვის პროექტი სამუშაოების დაწყებამდე ექსპერტებს წარედგინოს.
„ჩვენი მთავარი მიზანია, გელათის მონასტერს, როგორც ჩვენი ქვეყნის ერთიანობის, რწმენისა და ეროვნული თვითმყოფადობის სიმბოლოს, მრავალსაუკუნოვანი მომავალი ჰქონდეს“, — განაცხადა მაია ბითაძემ.
წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- საქართველოს პირველი არხი. მაია ბითაძის განცხადება და კულტურის სამინისტროს ინფორმაცია, 2026 წლის 5 ნოემბერი
- კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო. განცხადება დროებითი და მუდმივი გადახურვის შესახებ, Interpressnews-ის მიერ გავრცელებული 2026 წლის 15 ნოემბერს
- იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრი. ძეგლის მდგომარეობის ანგარიში, 2023 წელი, გვ. 78–80
- მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტი. გადაწყვეტილება 47 COM 7B.106 კონსერვაციისა და მუდმივი გადახურვის პროექტის შესახებ, 2025 წელი
- გელათის რეაბილიტაციის დროებითი კომიტეტი. მოზაიკის გადაუდებელი კონსერვაცია, 2026 წლის 7 მაისი
- იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ცენტრი. გელათის მონასტრის, აკადემიისა და მოზაიკის ისტორია
- საქართველოს პირველი არხის რეპორტაჟი, 2026 წლის 5 ნოემბერი
- ინტერპრესნიუსის მიერ 2025 წლის 24 ივნისს გამოქვეყნებული აეროფოტო
