იყალთო: გათხრებმა აკადემიის ეპოქის ნაგებობათა სისტემა გამოავლინა
არქეოლოგებმა აქამდე უცნობი ნაგებობების ვრცელი სისტემა და 1280 წელს მოჭრილი დემეტრე II-ის სპილენძის მონეტა აღმოაჩინეს. სააგენტო კვლევების მომდევნო წლებში გაგრძელებას გეგმავს; გამოვლენილი ნაგებობების კონსერვაცია კვლევების დასრულების შემდეგ დაიგეგმება.
საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ცნობაში, რომელიც ქართულმა მედიამ 2026 წლის 19 ნოემბერს გამოაქვეყნა, წარმოდგენილია იყალთოს სამონასტრო კომპლექსში ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგები. გათხრები აკადემიის შენობის მახლობლად მიმდინარეობდა, სადაც მანამდე უცნობი ნაგებობების ნაშთები პირველად 2025 წლის სარეაბილიტაციო სამუშაოებისას შენიშნეს.
2026 წელს სააგენტომ გამოვლენილი მონაკვეთის კვლევა დააფინანსა. გამოქვეყნებული მონაცემებით, არქეოლოგებმა აკადემიის ეპოქის ნაგებობების ვრცელი სისტემა გამოავლინეს. წინასწარი შეფასებით, ეს ნაგებობები მონასტრის დამხმარე ინფრასტრუქტურას წარმოადგენდა და დიდ ფართობს იკავებდა. ეს ჯერ სამუშაო დასკვნაა და არა თითოეული ნაგებობის საბოლოო ატრიბუცია.
დემეტრე II-ის მონეტა
აღმოჩენილ მასალაში დასახელებულია სხვადასხვა დანიშნულების კერამიკული ნაწარმი და 1280 წელს მოჭრილი დემეტრე II-ის სპილენძის მონეტა. მკვლევრებისთვის მონეტა მნიშვნელოვანია როგორც დათარიღების საშუალება, ისე XIII საუკუნის მიწურულს კომპლექსში ეკონომიკური და საზოგადოებრივი აქტივობის ამსახველი წყარო. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნუმიზმატიკური კატალოგი ადასტურებს, რომ დემეტრე II-ის ქართულწარწერიანი სპილენძის მონეტების გამოშვება 1280 წელს დაიწყო. ახლად აღმოჩენილი მონეტის ატრიბუციას სააგენტოს ცნობაზე დაყრდნობით გადმოვცემთ.
რას ცვლის აღმოჩენა
იყალთო შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ მთავარ სამონასტრო და საგანმანათლებლო ცენტრადაა ცნობილი. ახალი გათხრები აკადემიის ისტორიას მატერიალური მონაცემებით ავსებს: საუბარია არა მხოლოდ შემორჩენილ ძირითად შენობაზე, არამედ ნაგებობათა სისტემაზეც, რომელსაც წინასწარი შეფასებით მონასტრის მომსახურებას უკავშირებენ. ცალკეული ნაგებობების მასშტაბი, გეგმარება და ზუსტი დანიშნულება შემდგომმა კვლევამ უნდა დააზუსტოს.
სააგენტო არქეოლოგიური სამუშაოების გაგრძელებას მომდევნო წლებშიც გეგმავს. გამოვლენილი ნაგებობების კონსერვაცია კვლევის დასრულების შემდეგ იგეგმება; 19 ნოემბრის ცნობა არ ნიშნავს, რომ ეს სამუშაოები უკვე ჩატარდა.
GeorgianHistory
წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა
- საქართველოს პირველი არხი, 2026 წლის 19 ნოემბერი. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ცნობა იყალთოს გათხრების შესახებ.
- იმედი, 2026 წლის 19 ნოემბერი. სააგენტოს ინფორმაცია კვლევების გაგრძელებისა და შემდგომი კონსერვაციის შესახებ.
- თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ქართული ნუმიზმატიკის ინგლისურ-ქართული ონლაინკატალოგი: დემეტრე II-ის სპილენძის მონეტები.
- Bernard Gagnon. Academy of Ikalto 03, 2024 წლის 16 მაისი, Wikimedia Commons, CC BY 4.0. აკვარელის ფოტორეფერენსი.
- Creative Commons Attribution 4.0 International. ფოტორეფერენსის გამოყენების პირობები.

