GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← ყველა მასალა

მონღოლები და საქართველო: პირველი შეტაკებიდან დაქვემდებარებამდე

მონღოლთა პირველ გამოჩენასა და ქვეყნის დაპყრობას შორის წლები გავიდა. ამ ხანაში ომებმა და აოხრებამ პოლიტიკური წონასწორობა შეცვალა.

პირველი დარტყმა

მონღოლთა რაზმები 1220–1221 წლებში საქართველოს სამეფოს ჯარს გიორგი IV ლაშას დროს შეეჯახნენ. ამ ლაშქრობას ჯერ მუდმივი მმართველობის დამყარება არ მოჰყოლია. ადრეული თავდასხმა 1230-იანი წლების ფართომასშტაბიანი დაპყრობითი კამპანიისგან უნდა გავარჩიოთ.

სამეფოს ჯარს გამოცდილება და მძიმე კავალერიის ტრადიცია ჰქონდა. თუმცა წინა გამარჯვებების გამოცდილება წარმატებას ვერ უზრუნველყოფდა მოწინააღმდეგესთან, რომელიც ლაშქრობასა და ბრძოლას სხვაგვარად აწყობდა. ამ დაპირისპირებას მხოლოდ მხარეთა სიმამაცით ან ჯარების რიცხვის თვალშისაცემი შედარებით ვერ ავხსნით.

თავდასხმასა და დაპყრობას შორის

1225 წელს ხვარაზმშაჰმა ჯალალ ად-დინმა, რომელიც მონღოლებსაც ებრძოდა, გარნისთან საქართველოს ჯარი დაამარცხა. 1226 წელს მან თბილისი დაიკავა. მისი ჯარი მონღოლთა ლაშქარი არ ყოფილა. ჯალალ ად-დინი ცალკე მოწინააღმდეგე იყო, რომლის შემოსევებმაც ქვეყანა კიდევ უფრო დაასუსტა.

მონღოლთა ფართომასშტაბიანი შეტევა კავკასიაში 1235–1236 წლებში დაიწყო. იმ დროისთვის სამეფოს უკვე მძიმე დანაკარგები ჰქონდა განცდილი. დაპყრობა შეეხო როგორც ქართულ მიწებს, ისე სომხურ სამფლობელოებს, რომლებიც სამეფოს პოლიტიკურ სისტემაში შედიოდა.

მმართველობა ადგილობრივი დიდებულების მეშვეობით

მონღოლებს ძველი დაწესებულებები ერთბაშად არ შეუცვლიათ. მათ ადგილობრივი მმართველები და არისტოკრატია თავიანთ დაქვემდებარების სისტემაში ჩართეს. ამიტომ სამეფო ტიტულის ან სამთავრო საგვარეულოს შენარჩუნება თავისთავად დამოუკიდებლობას არ ნიშნავდა.

1250-იან წლებში ილხანთა სახელმწიფოს წარმოქმნის შემდეგ კავკასიის მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის უმაღლესი ხელისუფლების ცენტრმა სამხრეთით გადაინაცვლა. საქართველოს ისტორიაში დაიწყო ხანა, როდესაც ადგილობრივ მმართველთა გადაწყვეტილებები გაცილებით ვრცელ იმპერიასთან ურთიერთობაზე იყო დამოკიდებული.

თამარის ხანის ძლიერებიდან დამოკიდებულებამდე გადასვლას ათწლეულები დასჭირდა. ამ ცვლილების გასაგებად საჭიროა დავინახოთ, როგორ მოჰყვა ერთი დარტყმა მეორეს და როგორ ცვლიდა ომები მეფის, დიდებულებისა და მოსახლეობის შესაძლებლობებს.

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა

ამ კრებულში · თქვენ კითხულობთ 4 / 5

ლაშქარი, იარაღი და ბრძოლები

კრებულის გახსნა