GeorgianHistoryდამოუკიდებელი ისტორიული ჟურნალი
← ყველა მასალა

დმანისი და კავკასიის პირველი ადამიანები

შუა საუკუნეების ქალაქის ნანგრევების ქვეშ არქეოლოგებმა იპოვეს სიცოცხლის კვალი, რომელიც სამეფოებისა და წერილობითი მატიანეების გაჩენას დიდი ხნით უსწრებდა.

მზია და ზეზვა კლდესთან, მდინარის ხეობის ფონზე · მხატვრული ილუსტრაცია.
მზია და ზეზვა — მხატვრული რეკონსტრუქცია. გარეგნობა, ტანსაცმელი, იარაღი და გარემო პირობითადაა ნაჩვენები. ილუსტრაციაზე არქეოლოგიური აღმოჩენები არ არის გამოსახული.

დმანისი საქართველოს სამხრეთით მდებარეობს. ეს ადგილი დიდხანს შუა საუკუნეების ქალაქად იყო ცნობილი, თავისი ციხითა და ეკლესიებით. როდესაც გათხრებმა ამ ფენებზე უფრო ღრმად ჩაიწია, შეუდარებლად ძველი ისტორია გამოჩნდა — ქვის იარაღები, ცხოველთა ძვლები და Homo-ს გვარის ადრეული წარმომადგენლების ნაშთები.

აღმოჩენები დაახლოებით 1,8 მილიონი წლით თარიღდება. ეს აფრიკის გარეთ ადრეული ადამიანების არსებობის დამადასტურებელი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპლექსია. დმანისი გვიჩვენებს, რომ ადამიანთა განსახლება ევოლუციის ძალიან ადრეულ ეტაპზევე დაიწყო.

რატომ არის ეს ნაშთები მნიშვნელოვანი

დმანისში რამდენიმე თავის ქალა და ჩონჩხის სხვა ფრაგმენტები აღმოაჩინეს. ისინი იშვიათ შესაძლებლობას გვაძლევს, შევისწავლოთ განსხვავებები ადამიანებს შორის, რომლებიც ერთსა და იმავე ადგილას დაახლოებით ერთ დროს ცხოვრობდნენ. მათი აგებულების შედარებამ დიდი დისკუსია გამოიწვია ადრეული Homo-ს მრავალფეროვნებისა და მისი სახეობების ერთმანეთისგან გამიჯვნის შესახებ.

დათარიღება, იარაღებისა და ძვლების მდებარეობა ფენებში და უძველესი ბუნებრივი გარემოს კვალი მკვლევრებს საერთო სურათის აღდგენაში ეხმარება. თუმცა ძვლებით ცალკეული ადამიანების სახელებს, მეტყველებასა და ცხოვრების დეტალებს სარწმუნოდ ვერ დავადგენთ. პოპულარული სახელები მზია და ზეზვა დმანისის ამბის მოსათხრობად შექმნილ სახეებს აღნიშნავს. ისინი დადგენილი ისტორიული პირები არ არიან.

აღმოჩენის ძალაც სწორედ ამაშია. იგი მზა ლეგენდას არ გვთავაზობს, მაგრამ თხრობის მასშტაბს ცვლის. დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიის ისტორია მატიანეებით არ იწყება. ის ღრმა წარსულში მიდის, სადაც ქვის ყოველი ანატკეცი და ძვლის ყოველი ფრაგმენტი მოწმობად იქცევა.

შეუძლია ძვალს ზრუნვაზე გვიამბოს?

თავის ქალა D3444 ადამიანს ეკუთვნოდა, რომელმაც თითქმის ყველა კბილი სიკვდილამდე დიდი ხნით ადრე დაკარგა. ყბის ცვლილებები გვიჩვენებს, რომ კბილების დაკარგვის შემდეგ ის კიდევ ცოცხლობდა. სმითსონის ინსტიტუტი ამ აღმოჩენას ჯგუფის მხრიდან დახმარების შესაძლო ადრეულ მოწმობად განიხილავს.

ეს ინტერპრეტაციაა და არა უძველესი ადამიანების ქცევაზე უშუალო დაკვირვება. ნაშთებით ვერ დავადგენთ, ვინ ეხმარებოდა ამ ადამიანს ან როგორ უმზადებდნენ საჭმელს. თუმცა თავად აღმოჩენა საშუალებას გვაძლევს, ადრეული Homo-ს ანატომიასთან ერთად მისი სოციალური ცხოვრებაც განვიხილოთ.

წყაროები და დამატებითი ლიტერატურა